Hoàn lưu bão là gì? 7 thông tin quan trọng về hoàn lưu bão

Mỗi khi có tin bão, bạn sẽ thấy dự báo hay nói “khu vực chịu ảnh hưởng của hoàn lưu bão”, “mưa to do hoàn lưu bão”, hoặc “gió mạnh trong hoàn lưu”. Nhưng thực tế, nhiều người vẫn chưa hình dung rõ hoàn lưu bão là gì, nó khác gì “tâm bão”, và vì sao có khi bão còn ở xa mà nơi bạn sống đã mưa lớn, gió giật, biển động. Bài này sẽ giải thích theo cách dễ hiểu nhưng đúng bản chất: hoàn lưu bão là gì, hoàn lưu bão nghĩa là gì trong khí tượng, hoàn lưu của bão hoạt động ra sao và dấu hiệu nhận biết để chủ động phòng tránh.

Hoàn lưu bão là gì? Chi tiết sẽ được giải đáp ở bài viết sau đây

Hoàn lưu bão là gì?

Hoàn lưu bão là hệ thống gió xoáy và dòng khí chuyển động bao quanh tâm bão, tạo thành một vùng ảnh hưởng rộng lớn gồm gió mạnh, mưa lớn, dông sét và biển động. Nói ngắn gọn, nếu tâm bão là điểm trung tâm, thì hoàn lưu bão là toàn bộ phần khí quyển đang quay và vận hành theo cơn bão.

Hoàn lưu bão là toàn bộ phần khí quyển đang quay và vận hành theo cơn bão.

Vì vậy, khi hỏi hoàn lưu của bão là gì, bạn có thể hiểu: đó chính là vòng quay của gió và không khí xung quanh bão, kéo theo mây dày, hơi ẩm, mưa, và các đợt gió giật lan ra xa tâm bão. Điều quan trọng là hoàn lưu bão không chỉ nằm sát tâm bão. Nó có thể trải rộng hàng trăm kilomet thậm chí hơn, nên rất thường gặp tình huống bão chưa vào nhưng mưa đã tới.

Hoàn lưu bão khác gì với tâm bão và đường đi của bão?

Nếu bạn hỏi hoàn lưu bão nghĩa là gì theo cách phân biệt rõ ràng, thì hãy tách 3 khái niệm hay bị nhầm:

Tâm bão là vị trí trung tâm của xoáy bão (nơi áp suất thấp nhất). Nếu bão mạnh, gần tâm có thể có “mắt bão” khá yên gió trong thời gian ngắn, nhưng xung quanh mắt lại là vùng gió dữ nhất.

Đường đi của bão là quỹ đạo di chuyển của tâm bão theo thời gian. Đây là thứ mọi người hay theo dõi để biết bão “đổ bộ ở đâu”.

Còn hoàn lưu bão là phạm vi hoạt động của hệ thống gió – mây – mưa bao quanh tâm bão. Hoàn lưu có thể lệch, mở rộng, co lại, hoặc mạnh yếu không đều theo từng phía của bão.

Hoàn lưu bão khác với tâm bão

Vì thế, bão vào tỉnh A không có nghĩa tỉnh B an toàn, nếu tỉnh B vẫn nằm trong hoàn lưu. Đây là lý do dự báo thường nhấn mạnh khu vực chịu ảnh hưởng của hoàn lưu bão thay vì chỉ nói nơi bão đổ bộ.

Đặc điểm hoàn lưu bão là như thế nào? 

Để hình dung hoàn lưu bão là như thế nào, bạn có thể tưởng tượng bão như một chiếc máy quay khổng lồ trong khí quyển. Không khí bị hút về vùng áp thấp ở tâm bão, rồi do lực lệch  mà chuyển động thành xoáy. Trong quá trình đó, bão kéo theo lượng hơi ẩm rất lớn từ biển, tạo mây dày và mưa.

Trong hoàn lưu bão thường có vài vùng đặc trưng:

• Vùng mây mưa xoắn ốc (rainbands): là các dải mây và mưa uốn cong như cánh tay, có thể gây mưa to theo từng đợt, kèm dông sét và gió giật.
• Vùng gió mạnh quanh tâm: thường mạnh nhất ở vành đai gần mắt bão (nếu có), gây gió giật dữ dội, nguy hiểm cho nhà cửa, cây cối, biển.
• Vùng ảnh hưởng xa: đôi khi chỉ gió tăng nhẹ nhưng mưa vẫn rất lớn, đặc biệt khi hoàn lưu kết hợp với địa hình hoặc gió mùa.

Hoàn lưu bão thường có vài vùng đặc trưng

Hiểu theo cách này sẽ thấy hoàn lưu bão không phải một vòng tròn đều. Có phía mưa nhiều hơn, có phía gió mạnh hơn, và có phía “quét mưa” kéo dài dù tâm bão đã đi xa.

Vì sao hoàn lưu bão gây mưa rất lớn?

Hoàn lưu bão gây mua diện trộng ở những vùng nó đi qua

Có 3 lý do chính khiến hoàn lưu bão dễ gây mưa lớn:

Thứ nhất, bão là hệ thống áp thấp mạnh nên hút không khí ẩm từ biển vào liên tục. Không khí ẩm gặp điều kiện nâng lên sẽ ngưng tụ thành mưa.

Thứ hai, trong hoàn lưu có các dải mưa (rainbands) hoạt động theo từng đợt. Bạn có thể thấy mưa từng cơn nhưng kéo dài, mưa xong lại tạnh rồi lại mưa tiếp, vì các dải mưa quay quanh tâm và quét qua một khu vực nhiều lần.

Thứ ba, khi hoàn lưu bão gặp địa hình (núi, đèo, sườn đón gió), không khí bị ép nâng lên mạnh hơn, làm mưa tăng vọt. Đây là lý do miền Trung thường có những đợt mưa rất lớn khi có bão/áp thấp, vì địa hình vừa sát biển vừa có núi chạy dọc.

Ngoài ra, hoàn lưu bão còn có thể tương tác với gió mùa hoặc các nhiễu động khác, khiến mưa mở rộng và khó lường hơn.

Dấu hiệu nhận biết bạn đang trong vùng hoàn lưu bão

Có rất nhiều dấu hiệu để nhận biết hoàn lưu bão

Không phải lúc nào bạn cũng có bản đồ khí tượng trước mặt, nên những dấu hiệu thực tế của vùng hoàn lưu bão thường dễ nhận ra hơn. Trước hết, bầu trời có thể chuyển sang trạng thái u ám rất nhanh: mây dày lên rõ rệt và mây tầng thấp kéo đến liên tục. Tiếp đó, gió thường mạnh dần theo từng đợt, có lúc giật mạnh rồi giảm, sau đó lại tăng trở lại vì các dải mưa và vùng gió xoáy lần lượt đi qua. Khi thời tiết chính thức bị ảnh hưởng bởi hoàn lưu, mưa cũng đến theo từng đợt: có thể mưa rất to trong thời gian ngắn, kèm dông sét, rồi tạm ngớt trước khi mưa tiếp. Đặc biệt, dù tâm bão còn ở xa, biển vẫn có thể động mạnh với sóng cao; đây là điểm cực kỳ nguy hiểm với tàu thuyền vì hoàn lưu bão khiến biển động từ rất sớm..

Hoàn lưu bão nguy hiểm ở điểm nào?

Hoàn lưu bão gây ảnh hưởng mạnh không khác gì bão

Nhiều người có xu hướng chỉ sợ tâm bão, nhưng thực tế hoàn lưu bão mới là thứ ảnh hưởng rộng và dai dẳng hơn. Những rủi ro hay gặp gồm:

• Mưa lớn gây ngập úng đô thị, lũ quét, sạt lở đất ở vùng núi (đặc biệt khi mưa kéo dài).
• Gió giật làm gãy cây, tốc mái, đổ biển quảng cáo, nguy hiểm cho người đi đường.
• Dông sét trong các dải mưa gây rủi ro cho hoạt động ngoài trời và hệ thống điện.
• Biển động làm chìm tàu, nguy hiểm cho ngư dân và du lịch ven biển.

Điểm đáng nói là những rủi ro này có thể xảy ra trước khi bão đổ bộ và sau khi tâm bão đã đi qua, do hoàn lưu vẫn còn tác động.

Cần làm gì khi địa phương có ảnh hưởng của hoàn lưu bão?

Nếu địa phương được cảnh báo chịu ảnh hưởng của hoàn lưu bão, bạn nên hiểu đó là cảnh báo nghiêm túc và quan trọng. Một số việc thiết thực gồm: hạn chế đi lại khi mưa gió mạnh; tránh đứng dưới cây lớn, biển quảng cáo; kiểm tra mái tôn, cửa sổ; dự trữ nhu yếu phẩm cơ bản nếu mưa kéo dài; theo dõi cảnh báo mưa lớn, lũ quét, sạt lở nếu ở vùng núi; và tuyệt đối không ra biển khi có cảnh báo biển động.

Tóm lại, hoàn lưu bão là toàn bộ vùng gió xoáy – mây – mưa bao quanh tâm bão, có thể mở rộng rất xa và gây tác động mạnh trước, trong và sau thời điểm bão đổ bộ. Khi bạn hiểu rõ hoàn lưu của bão là gì, bạn sẽ không còn chủ quan kiểu bão còn xa hay bão không vào tỉnh mình, vì chính hoàn lưu mới là phần khiến nhiều nơi mưa lớn kéo dài, gió giật nguy hiểm và dễ phát sinh ngập lụt, sạt lở. Chỉ cần theo dõi dự báo và hành động sớm theo cảnh báo hoàn lưu, bạn đã giảm rủi ro đáng kể cho bản thân và gia đình.